หลังน้ำท่วม น้ำลดแล้ว ต้องทำอะไรบ้าง?

เมื่อน้ำเริ่มลดลง หลายคนอาจคิดว่าผ่านพ้นช่วงอันตรายไปแล้ว แต่ในความเป็นจริง ช่วงหลังน้ำลดก็ยังมีความเสี่ยงที่ต้องระวัง ทั้งระบบไฟฟ้าที่อาจชำรุด โครงสร้างบ้านที่ได้รับผลกระทบ น้ำและโคลนที่ปนเปื้อนเชื้อโรค รวมถึงเชื้อราและสัตว์มีพิษที่อาจซ่อนอยู่ตามซอกมุมต่าง ๆ

ก่อนกลับเข้าไปในบ้านควรตรวจสอบความมั่นคงของโครงสร้างและระบบไฟฟ้า เตรียมอุปกรณ์ป้องกัน และจึงเริ่มทำความสะอาดอย่างเป็นขั้นตอน

ดังนั้น “น้ำลด” ไม่ได้หมายความว่า “บ้านพร้อมใช้งาน” แต่ควรค่อย ๆ ตรวจสอบและฟื้นฟูตามลำดับ เพื่อความปลอดภัยของทุกคนในบ้าน

1. อย่าเพิ่งรีบเข้าไปในบ้าน ตรวจสอบความปลอดภัยก่อน

สิ่งแรกที่ควรทำคือ ประเมินความปลอดภัยจากภายนอกบ้านก่อน

สังเกตว่า

• ผนังมีรอยร้าวหรือเอียงผิดปกติหรือไม่

• เสาและคานมีความเสียหายหรือไม่

• ฝ้าเพดานมีส่วนที่บวม ห้อย หรือใกล้หลุดหรือไม่

• ประตูและหน้าต่างมีการบิดเบี้ยวหรือไม่

• มีสายไฟขาดหรืออุปกรณ์ไฟฟ้าเสียหายหรือไม่

• มีเศษกระจก ตะปู หรือวัสดุแหลมคมอยู่บริเวณทางเข้าหรือไม่

• มีงู ตะขาบ แมงป่อง หรือสัตว์มีพิษซ่อนอยู่หรือไม่

หากพบความเสียหายของโครงสร้างที่น่ากังวล ไม่ควรฝืนเข้าไปเอง ควรให้ผู้เชี่ยวชาญหรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้องตรวจสอบก่อน ควรประเมินความมั่นคงแข็งแรงของบ้านก่อนเข้าไปใช้งาน

2. เช็กระบบไฟฟ้าเป็นเรื่องแรก ๆ ที่ต้องระวัง

⚡ น้ำลดแล้ว แต่ไฟฟ้าอาจยังไม่ปลอดภัย

น้ำและไฟฟ้าเป็นความเสี่ยงสำคัญหลังน้ำท่วม เพราะอุปกรณ์ไฟฟ้าที่เปียกหรือเสียหายอาจทำให้เกิดไฟฟ้าลัดวงจรหรือไฟดูดได้

สิ่งที่ควรทำ

• หากระบบไฟฟ้าถูกน้ำท่วม อย่าเพิ่งเปิดใช้งาน

• อย่าสัมผัสปลั๊ก สวิตช์ หรือเครื่องใช้ไฟฟ้าขณะตัวเปียก

• ไม่ควรทดลองเปิดเครื่องใช้ไฟฟ้าที่ถูกน้ำท่วม

• ให้ช่างไฟฟ้าหรือผู้เชี่ยวชาญตรวจสอบระบบก่อนกลับมาใช้งาน

• เครื่องใช้ไฟฟ้าที่ได้รับความเสียหายจากน้ำท่วมไม่ควรนำกลับมาใช้จนกว่าจะได้รับการตรวจสอบอย่างเหมาะสม

เครื่องใช้ไฟฟ้าที่ชำรุดจากน้ำท่วมไม่ควรนำกลับมาใช้ เนื่องจากอาจเกิดอันตรายจากไฟฟ้าดูดได้

3. เตรียมอุปกรณ์ป้องกันตัวก่อนเริ่มทำความสะอาด

น้ำท่วมอาจพาสิ่งสกปรก เชื้อโรค สารเคมี และสัตว์มีพิษเข้ามาภายในบ้าน

ก่อนเริ่มทำความสะอาดควรเตรียม

• 😷 หน้ากาก

• 🧤 ถุงมือยาง

• 🥾 รองเท้าบูทหรือรองเท้าที่ป้องกันเท้าได้ดี

• 👕 เสื้อแขนยาวและกางเกงขายาว

• 🗑️ ถุงสำหรับใส่ขยะและวัสดุที่เสียหาย

• 🧹 อุปกรณ์ทำความสะอาด

ควรสวมถุงมือและรองเท้าบูทเมื่อต้องทำความสะอาดบ้านหลังน้ำท่วม เพื่อลดการสัมผัสน้ำหรือดินโคลนที่อาจปนเปื้อนเชื้อโรค

4. เปิดประตู–หน้าต่าง ระบายอากาศ

เมื่อมั่นใจว่าบ้านปลอดภัยแล้ว ให้เปิดประตูและหน้าต่างเพื่อให้อากาศถ่ายเทและช่วยลดความชื้นภายในบ้าน

แต่ถ้าพบเชื้อราจำนวนมาก ควรระวังเป็นพิเศษ

หากกำลังทำความสะอาดบริเวณที่มีเชื้อรา ไม่ควรเปิดพัดลมหรือเครื่องปรับอากาศ เพราะอาจทำให้สปอร์เชื้อราฟุ้งกระจายในอากาศ

5. รีบกำจัดโคลน ขยะ และสิ่งปนเปื้อน

หลังน้ำลด สิ่งที่เหลืออยู่ภายในบ้านอาจมีทั้ง

โคลน + ขยะ + สิ่งปฏิกูล + เศษวัสดุ + เชื้อโรค

ควรเริ่มจาก

รื้อ → แยก → ขนออก → ล้าง → ทำความสะอาด

เริ่มจากสิ่งที่ไม่จำเป็นก่อน

• เศษไม้

• กล่องกระดาษ

• วัสดุที่เปื่อยยุ่ย

• ขยะ

• ของใช้ที่เสียหายจนไม่สามารถทำความสะอาดได้

• วัสดุที่ขึ้นราและไม่สามารถฟื้นฟูได้

ให้คัดแยกเศษวัสดุและขยะออกจากบ้านก่อน แล้วจึงทำความสะอาดพื้นผิวต่าง ๆ โดยเร็วหลังน้ำลด

6. ทำความสะอาดบ้านจาก “บนลงล่าง”

หลังนำสิ่งของและโคลนออกแล้ว จึงเริ่มทำความสะอาด

แนะนำหลักง่าย ๆ

บน → ล่าง / สะอาด → สกปรก

เช่น

ผนัง → เฟอร์นิเจอร์ → พื้น → ห้องน้ำ

สำหรับบริเวณที่มีโคลนจำนวนมาก ให้เอาโคลนออกให้ได้มากที่สุดก่อน แล้วจึงล้างและขัดด้วยน้ำและผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดที่เหมาะสม ให้เร่งทำความสะอาดหลังน้ำลด เพราะช่วยลดการสะสมและแพร่กระจายของเชื้อโรคได้

7. ตรวจหา “เชื้อรา” ก่อนนำของกลับมาใช้

นี่เป็นอีกเรื่องที่ไม่ควรมองข้าม

หลังน้ำท่วม เชื้อราอาจเกิดขึ้นบริเวณ

• ผนัง

• ฝ้าเพดาน

• พื้นไม้

• เฟอร์นิเจอร์

• ตู้เสื้อผ้า

• พรม

• ที่นอน

• หมอน

• วัสดุที่อุ้มน้ำ

ให้สวม หน้ากาก N95 แว่นครอบตา ถุงมือ และรองเท้ายาง เมื่อต้องทำความสะอาดเชื้อรา และควรระบายอากาศโดยไม่ใช้พัดลมหรือเครื่องปรับอากาศในขณะทำความสะอาด เพื่อป้องกันการฟุ้งกระจายของสปอร์รา

ของบางอย่าง “ไม่ควรเสียดาย”

หากเป็นวัสดุที่ดูดซึมน้ำและมีเชื้อรามากจนทำความสะอาดได้ยาก เช่น ที่นอนหรือหมอน อาจจำเป็นต้องคัดแยกทิ้งอย่างเหมาะสม วัสดุที่ยากต่อการทำความสะอาดและมีเชื้อราควรคัดแยกทิ้งโดยห่อให้มิดชิด

8. ตรวจหาสัตว์มีพิษก่อนเก็บของ

หลังน้ำลด งู ตะขาบ แมงป่อง และสัตว์อื่น ๆ อาจหลบอยู่ตามซอกมุมหรือสิ่งของที่เคลื่อนย้ายได้

จุดที่ควรระวังเป็นพิเศษ เช่น

• ใต้ตู้

• กล่อง

• กองผ้า

• รองเท้า

• ห้องน้ำ

• กองไม้

• กองขยะ

• บริเวณที่มืดและอับ

ก่อนหยิบของทุกครั้ง

“ส่องก่อน → ขยับอย่างระวัง → อย่าใช้มือเปล่า”

ให้ระวังสัตว์มีพิษที่อาจหลบซ่อนอยู่ตามซากวัสดุและสิ่งของภายในบ้านหลังน้ำลด

9. ตรวจอาหาร น้ำดื่ม และเครื่องครัว

น้ำท่วมอาจทำให้สิ่งปนเปื้อนเข้าสู่อาหารและภาชนะต่าง ๆ

ควรแยกทิ้งอาหารที่

• สัมผัสน้ำท่วม

• บรรจุภัณฑ์เสียหาย

• มีลักษณะหรือกลิ่นผิดปกติ

• ไม่สามารถยืนยันความปลอดภัยได้

ส่วนเครื่องครัวที่ยังสามารถใช้งานได้ ควรล้างทำความสะอาดและทำให้แห้งสนิทก่อนนำกลับมาใช้

อย่าเสียดายของจนเสี่ยงต่อสุขภาพ

10. ดูแลสุขภาพตัวเองหลังทำความสะอาด

สิ่งที่หลายคนมองข้ามคือ คนทำความสะอาดบ้านก็มีความเสี่ยงต่อโรค

โดยเฉพาะ โรคไข้ฉี่หนู (Leptospirosis) ซึ่งพบความเสี่ยงได้หลังสัมผัสน้ำท่วมหรือดินโคลนที่ปนเปื้อนเชื้อ

หลังลุยน้ำ ย่ำโคลน หรือทำความสะอาดบ้าน ควรล้างมือ ล้างเท้า หรืออาบน้ำด้วยสบู่และน้ำสะอาดทันที

หากหลังสัมผัสน้ำท่วม 1–2 สัปดาห์ มีอาการ

• ไข้สูง

• ปวดศีรษะ

• หนาวสั่น

• ปวดเมื่อยตัว

• ปวดกล้ามเนื้อ โดยเฉพาะบริเวณน่องหรือหลัง

ควรรีบพบแพทย์ และแจ้งประวัติว่าเคยลุยน้ำหรือสัมผัสน้ำท่วม

หมายเหตุ: เนื้อหาด้านความปลอดภัยควรปรับตามสถานการณ์และคำแนะนำของหน่วยงานในพื้นที่ โดยเฉพาะเรื่องระบบไฟฟ้า โครงสร้างอาคาร และน้ำประปา หากไม่แน่ใจไม่ควรทดลองตรวจหรือใช้งานด้วยตนเอง

เมื่อน้ำลด การฟื้นฟูบ้านอย่างถูกวิธีคืออีกขั้นสำคัญก่อนกลับมาใช้ชีวิตตามปกติ ค่อย ๆ ตรวจสอบ ทำความสะอาด และซ่อมแซมทีละขั้น โดยให้ความสำคัญกับความปลอดภัยของคนในบ้านเป็นอันดับแรก

สำหรับใครที่กำลังฟื้นฟูบ้านหลังน้ำท่วม สามารถเลือกดูวัสดุและอุปกรณ์ที่จำเป็นสำหรับงานทำความสะอาด ซ่อมแซม และดูแลบ้านได้ที่ Global House

เพิ่มความสะดวกด้วยบริการ Click & Collect สั่งออนไลน์แล้วรับสินค้าที่สาขาใกล้บ้าน หรือเลือกจัดส่งถึงบ้านได้ตามต้องการ พร้อมบริการ ช่างดี Chang D สำหรับงานติดตั้งที่ต้องการความมั่นใจทั้งด้านมาตรฐาน